مقدمه
طرح ملی «رحله» در تابستان ۱۴۰۵ به دوازدهمین ایستگاه خود رسیده است تا بار دیگر بستر مناسبی را برای انس شبانهروزی نوجوانان با قرآن کریم فراهم کند. پایگاه اطلاعرسانی بیتالاحزان به منظور انعکاس مجاهدتهای خاموش مربیان و مدیران این طرح در سراسر کشور و بررسی نقاط قوت و ضعف برگزاری دوره، گفتگوهایی را با میزبانان این رویداد بزرگ قرآنی ترتیب داده است.
شنیدن دغدغههای کادر اجرایی نوپا که با تکیه بر تجربیات گذشته خود در دیگر مراکز، برای نخستینبار اقدام به برگزاری این طرح در شهر مادری خود کردهاند، مسیر توسعه برنامههای قرآنی را روشنتر میکند. در این نوبت، به گفتگو با یکی از جوانان فعال قرآنی شهرستان خرامه (استان فارس) نشستهایم که امسال مسئولیت برگزاری طرح رحله را در حوزه علمیه امام صادق (ع) این شهرستان بر عهده گرفته است. در ادامه مشروح این گفتگو تقدیم میشود.
لطفاً جهت آشنایی بیشتر مخاطبان، خودتان را معرفی بفرمایید؛ تحصیلات، وضعیت شغلی و فعالیتهای فعلی شما چیست؟
محمدامین زارع هستم، دانشجومعلم دانشگاه فرهنگیان شیراز در رشته آموزش ابتدایی. در حال حاضر در مؤسسه فرهنگی تربیتی «کهفالحصین» شهرستان خرامه مشغول به فعالیتهای قرآنی و تربیتی هستم.
با توجه به اینکه سازماندهی چنین طرحی نیازمند انس عمیق با مصحف شریف است، بفرمایید وضعیت حفظ خودتان به چه صورت است؟
بنده در سال ۱۳۹۹ در مرکز شبانهروزی امام حسن مجتبی (علیهالسلام) روستای لای خرمی استهبان موفق به حفظ کل قرآن کریم شدم و در حال حاضر نیز بر ۱۵ جزء از محفوظات خود تسلط کاملی دارم.
این چندمین دورهای است که شما مسئولیت میزبانی یا مدیریت اجرایی طرح ملی رحله را در این منطقه بر عهده دارید؟ سوابق و تجربیات قبلی شما چگونه به این طرح گره خورد؟
این اولین دورهای است که موفق شدهایم طرح ملی رحله را در شهر خودمان (خرامه) برگزار کنیم. البته بنده سوابق اجرایی در مراکز دیگر دارم؛ در سال ۱۴۰۲ جزو کادر اجرایی مرکز لای خرمی بودم و در سال ۱۴۰۳ نیز به عنوان معاون آموزش مرکز پسران (زیر ۱۸ سال) در مرکز محمدآباد فعالیت داشتم.
برگزاری یک دوره شبانهروزی ۵۰ روزه با دغدغههای فشرده تربیتی و تدارکاتی، کار بسیار پرمسئولیتی است. چه انگیزه یا عهد قلبی باعث شد که این مسئولیت سنگین را پذیرا شوید؟
اعتقاد دارم ایجاد روحیه قرآنی و تربیت نسل قرآنی در این برهه از زمان، کار بسیار واجب و لازمی است. همه ما باید تمام تلاش خود را در مسیر تربیت نسل انقلابی برای ایجاد تمدن نوین اسلامی به کار بگیریم.
با توجه به شبانهروزی بودن طرح، چه برنامههای تربیتی، اخلاقی، اردویی و ورزشی را در کنار آموزش فشرده حفظ، مفاهیم و تجوید پیشبینی کردهاید؟
برای پویایی دوره، برنامههای متنوعی همچون هیئتهای هفتگی، محافل انس با قرآن کریم، کلاسهای اخلاق با حضور اساتید برجسته، مسابقات ورزشی و فرهنگی و همچنین اردوهای آخر هفته با محوریت تقویت روحیه همدلی و همکاری میان قرآنآموزان را طراحی کردهایم.
آیا برای ارتقای کیفی این دوره، برنامههای ابتکاری خاصی در نظر گرفتهاید که مکمل ساختار اصلی طرح رحله باشد؟
بله، در نظر داریم از محضر اساتید برجسته اخلاق و تربیت بهره ببریم تا بچهها از نفوس پاک این بزرگواران استفاده کنند. همچنین بیان ساده و خلاصه احکام بین نمازها برای تقویت بنیه دینی دانشآموزان اجرا میشود. علاوه بر این، اساتید حفظ قبل از شروع هر کلاس، یک نکته اخلاقی قرآنی کوتاه را برای بچهها بازگو میکنند. در صورت فراهم شدن شرایط، دورههای کوتاه آموزشی جهت تقویت تمرکز و افزایش بهرهوری در مطالعه نیز برای قرآنآموزان برگزار خواهیم کرد.
برگزاری یک طرح ملی و شبانهروزی به پشتیبانی بالایی نیاز دارد. میزان حمایت و تعامل مسئولان محلی و دستگاههای فرهنگی شهرستان شما در این دوره چگونه بوده است؟
متأسفانه میزان همکاری مسئولان دولتی و دستگاههای فرهنگی شهرستان در حد صفر بوده است؛ اما در این میان، امامجمعه محترم شهرستان خرامه کمکها و حمایتهای بسیار شایانی در جهت برگزاری هرچه بهتر این دوره داشتهاند که صمیمانه از ایشان سپاسگزاریم.
مرحله ثبتنام و گزینش داوطلبان همواره حساسیتهای خاص خود را دارد. برای سنجش آمادگی داوطلبان در بدو ورود چه ملاکهایی را مد نظر قرار دادید؟
ملاکهای ما شامل ارزیابی مهارت روخوانی و روانخوانی قرآن کریم، پرسش از مباحث و سوالات ساده عقیدتی و دینی و همچنین بررسی هدف و انگیزه داوطلب از شرکت در این طرح شبانهروزی بود.
طرح رحله یک دوره فشرده کوتاه مدت است. آیا واقعاً در ۵۰ روز میتوان علاوه بر آموزش حفظ چند جزء، «سبک زندگی» یک نوجوان را تغییر داد؟ روش تربیتی شما برای ایجاد این تغییر سریع و عمیق چیست؟
همانطور که اشاره شد، برگزاری کلاسهای اخلاق و بیان نکات تربیتی تا حدودی به تغییر سبک زندگی نوجوانان کمک میکند؛ اما عامل بسیار مؤثرتر، رفتار و اخلاق عملی اساتید و کادر اجرایی طرح است. اگر کادر به موازین اخلاقی و رفتاری قائل و پایبند باشند، نوجوانان با الگوگیری عملی قطعاً تغییر خواهند کرد.
دغدغه همیشگی فعالان قرآنی، رها نشدن حافظان پس از اتمام دوره تابستانه است. چه سازوکاری اندیشیدهاید تا ارتباط معنوی و آموزشی قرآنآموزان در طول سال تحصیلی نیز حفظ شود؟
انشاءالله بلافاصله پس از اتمام دوره تابستانه، «مدرسه حفظ» را تشکیل خواهیم داد و بچهها در قالب این مدرسه با همکاری اساتید خود، محفوظاتشان را به صورت نیمهمجازی مرور خواهند کرد. همچنین با برگزاری محافل هفتگی قرآن تحت عنوان «مجمع حفاظ»، فضای رقابت مثبت و مرور مستمر محفوظات را در طول سال تحصیلی فراهم میکنیم.
میزان رضایت شما از برنامهریزیها، دستورالعملها و پشتیبانی ستاد مرکزی طرح ملی رحله (مؤسسه بیتالاحزان) چقدر است؟ چه پیشنهاد یا انتقادی برای بهبود فرآیند دارید؟
رضایت ما از برنامهریزیها و ساختار کلی بسیار خوب بوده است و امیدوارم خداوند متعال به همه دستاندرکاران ستاد مرکزی جزای خیر عنایت کند. تنها دغدغه و تقاضای جدی ما از ستاد، حمایت مالی بیشتر از مراکز نوپای شهرستانی است تا بتوانیم با دغدغه کمتری مسیر را ادامه دهیم.
افق و چشماندازی که برای توسعه برنامههای قرآنی در سالهای آینده برای این منطقه متصور هستید چیست؟
انشاءالله در سالهای آینده تلاش داریم تعداد بیشتری از نوجوانان علاقهمند را در طرح رحله پذیرش کنیم و همچنین بسترهای لازم برای برگزاری این طرح ویژه خواهران را نیز در شهرستان خرامه فراهم آوریم.