گزارش عملکرد مؤسسه قرآنی فرهنگی بیت الاحزان حضرت زهرا^{(سلام الله علیها )}

مقدمه

برای اجرایی نمودن فرامین مقام معظم رهبری، مبنی بر تربیت ده میلیون حافظ قرآن کریم در ایران اسلامی تلاش های جهادی مؤسسه قرآنی فرهنگی بیت الاحزان حضرت زهرا(س) به اذعان بسیاری از مسئولان و کارشناسان دینی و قرآنی الگویی موفق برای سایر مؤسسات قرآنی معرفی شده است.البته در بسیاری موارد عدم توجه برخی از مسئولان و عدم اختصاص بودجه کافی باعث شده است تا برخی از طرح های این مؤسسه که می تواند شرایط تربیت 10 میلیون حافظ قرآن کریم را فراهم سازد با وقفه روبرو شود. این مؤسسه آماده است در صورت همکاری نهادها و ارگان های دولتی، انقلابی را در عرصه گسترش فرهنگ قرآنی کشور به وجود آورد و پیش گام تربیت ده میلیون حافظ باشد، ان شاالله.

*مؤسسه قرآنی فرهنگی بیت الاحزان حضرت زهرا^{(سلام الله علیها)} در یک نگاه

این مؤسسه با یاری پروردگار متعال و استعانت از حضرت فاطمه زهرا (س) در سال 1375 به همت جمعی از روحانیون دهستان خیر از توابع استهبان فارس فعالیتهای خود را آغاز نمود. مسئولان این مؤسسه مردم نهاد بر این باورند گرچه فعالیت های بیت الاحزان از بدو تأسیس تاکنون با رشد و بالندگی قابل قبولی همراه بوده است اما هنوز در ابتدای راه است و تا دست یافتن به هدف نهایی که فعالیت در کل جهان اسلام است راه درازی در پیش دارد.

سنگ بناي اصلی مؤسسه که با کمک هاي مردمی در ساختمانی قدیمی واقع در روستاي ماهفرخان از توابع شهرستان استهبان کار خود را آغاز کرد، اما در حال حاضر با داشتن یک ساختمان مرکزي، 17 مرکز شبانه روزی حفظ یکساله ویژه خواهران و برادران، بیش از 170 شعبه و قریب 40 مرکز حفظ همراه با تحصیل مجموعاً در 15 استان کشور ( فارس- بوشهر- کرمان- سیستان وبلوچستان- یزد- خوزستان- تهران- زنجان- قم – آذربایجان شرقی- خراسان رضوی، لرستان، آذربایجان غربی، اصفهان) عمده فعالیت خود را بر نقاط محروم و روستایی متمرکز نموده است.

یاد آور می‌شود: ساختمان مرکزی موسسه، مراکز شبانه روزی حفظ و تفسیر یکساله کل قرآن کریم و ساختمان اکثر شعبه ها در روستا قرار دارد و قرار گرفتن برخی مراکز شبانه روزی حفظ تخصصی قرآن کریم در روستاها تعمدا بوده است چرا که فضای مناسبی برای یاد گیری آموزه های قرآن در روستاها فراهم است.

در ذیل گزارشی از فعالیت هاي مؤسسه ذکر می شود که تنها گوشه ای از گستره وسیع و بی حد و مرز کار در عرصه قرآن و فرهنگ در ایران اسلامی می باشد:

فعالیت در بخش عمرانی

* شعب مؤسسه :

به جرأت می توان مهمترین اقدام مؤسسه را تأسیس 173 شعبه در 12 استان کشور ( فارس- بوشهر- کرمان- سیستان وبلوچستان- یزد- خوزستان- تهران- زنجان- قم – آذربایجان شرقی- خراسان رضوی و خراسان آذربایجان غربی) در طول 28 سال فعالیت مستمر بیت الاحزان دانست، امری که بیشترین اقدامات را در روستاها و مناطق محروم گنجانده است. مسئولین مؤسسه بر این باورند که تاکنون به یک یا دو درصد از اهداف خود جامه عمل پوشانده اند. عمده هدف این است که در جای جای ایران اسلامی در هر شهر و روستایی بیت الاحزان حضرت زهرا (س) بنا شود و فعالیت بیت الاحزان تمامی جغرافیای جهان اسلام را تحت پوشش قرار دهد.

* افتتاح شعب جدید در استان های سیستان و بلوچستان و کرمان

مؤسسه بیت الاحزان حضرت زهرا (س) که از همان ابتدا هدف خود را فعالیت در نقاط محروم و روستایی تعریف کرده بود فعالیت های قرآنی خود در جنوب شرق ایران را از سال 1386 در استان سیستان و بلوچستان از شهرستان دلگان آغاز کرد. فعالیت های واحد دلگان با رشد چشمگیری همراه بوده تا جایی که شعبه دلگان با راه اندازی 11 شعبه دیگر در روستاهای اطراف این شهرستان موفق به جذب صدها قرآن اموز در سال و تربیت ده ها حافظ کل قرآن کریم شده است. 

در بهمن ماه 1391 گسترش شعبه های جدید در کرمان جنوبی، شهرهای عنبرآباد، رودبار، منوجان و اسلام آباد، دیده ها را متوجه خود ساخت و در اوایل خردادماه 1392 نیز بلوچستان شاهد راه اندازی شعبه ای دیگر در شهر بزمان از توابع ایرانشهر بود.

* تأسیس مراکز شبانه روزي حفظ یکساله کل قرآن کریم :

از مهمترین و منحصر به فردترین اقدامات مؤسسه  راه اندازی مراکز شبانه روزی حفظ یک ساله کل قرآن کریم است. این مهم از سال 1380 اجرایی و اکنون 17 مدرسه شبانه روزی در استان های فارس، خراسان رضوی، خراسان جنوبی، تهران، قم، کرمان، لرستان و آذربایجان شرقی فعال است.

اسامی و مشخصات مراکز شبانه روزی حفظ یکساله کل قرآن کریم مؤسسه بدین شرح است:

* کار آفرینی قرآنی:

یکی از مهمترین فعالیت های این مؤسسه در کنار فعالیت های قرآنی و فرهنگی آموزشی، کار آفرینی قرآنی است.

در این راستا مدیران این مؤسسه با شناسایی قرآن آموزان مستعد و برگزاری دوره های مختلف تربیت معلم آن ها را برای ترویج فرهنگ قرآن کریم مهیا می نمایند. این مهم باور به كارآفرینی قرآنی را در جامعه قرآنی درپی داشته است. شایان ذکر است این مؤسسه با تربیت قریب 1000 مربی و معلم قرآن و اعزام بیش از 100 معلم مهاجر قرآنی به سایر نقاط کشور نقش بارزی درگسترش فرهنگ قرآنی داشته است تا جایی که با به کار گیری بسیاری از این افراد در جامعه امید و نشاط را برای قرآن آموزان و خانواده آنها به ارمغان آورده است.

* احداث، خرید و ساخت بیش از 55 ساختمان برای پیشبرد امور قرآنی

مسئولین بیت الاحزان حضرت زهرا (س) با تلاش های شبانه روزی خود تا کنون موفق به خرید ، احداث و ساخت 55 باب ساختمان در اقصی نقاط کشور برای پیشبرد امور قرآنی خود و ایران اسلامی شده اند.

فعالیت در بخش آموزشی

* كادر اجرايي :

اخلاص در بین کارکنان و کارمندان مؤسسه مهمترین نقطه قوت و رمز پیشرفت بیت الاحزان حضرت زهرا (س) بوده است. مرکز مدیریت، مراکز شبانه روزي و شعبه ها با داشتن بيش از 1000 نفر كادر اجرايي و آموزشی، سهم عمده اي در ايجاد اشتغال براي خادمان قرآن کریم و به خصوص حافظان قرآن كريم داشته است. هرچند مؤسسه نسبت به تأمين مالي زندگي اين عزيزان هميشه در مضيقه بوده است ولي كاركنان مؤسسه با اطلاع از اين موضوع كه توان مالي مؤسسه بيش از اين نيست، با جان و دل در راه خدمت به قرآن و اهل بيت عصمت و طهارت (ع) گام برداشته اند.

* تربیت حافظان کل قرآن کریم :

– تربیت 3000 حافظ کل قرآن کریم (تا پایان سال 1404).

– تربیت ده ها هزار حافظ 1 جزء به بالا.

– تعلیم 20 هزار قرآن آموز در طول سال در تمامی رده های سنی.

* مدارس غیردولتی قرآن محور:

1- مدرسه یاس و یاس نبی :

با تأسیس این مدارس در شهرستانهای فسا ( 2 بخش دختران و پسران)، استهبان ( 2 بخش دختران و پسران) و بنارویه، بستر مناسبی جهت آموزش نونهالان و دانش آموزان بر اساس قرآن کریم فراهم آمد که باعث گردید این مدارس موفق به کسب عنوان مدرسه نمونه شوند. در این مدارس دانش آموزان ضمن آشنایی با دروس عادي همچون دیگر مدارس و مهدها ، با قرآن کریم ، حفظ و … نیز آشنا می شوند.

2- مهد و پیش دبستانی :

در اکثر شعبه هاي مؤسسه با تشکیل کلاس مهد و پیش دبستانی قرآن محور، ضمن تربیت نونهالان بر پایه اصول قرآن کریم، این عزیزان جهت حضور در کلاس هاي ابتدایی آماده می شوند تا در مقاطع بالاتر از لحاظ علمی و آموزشی مشکلی نداشته باشند.

* مراکز حفظ همراه با تحصیل:

راه اندازی مراکز حفظ همراه با تحصیل گام عظیمی در گسترش فعالیت‌های قرآنی در بین مدارس بود. در این طرح که از سال 1401 با یک مرکز در جهرم آغاز شده و تا سال 1404 به 40 مرکز افزایش یافته است، دانش آموزان دوره اول متوسطه در طول سه سال در کنار تحصیل حافظ کل قرآن کریم می‌شوند.

* تألیف و نشر کتاب :

نگارش و چاپ کتب آموزشی در حوزه آموزش قرآن کریم و تدریس در مدارس و مهدکودک ها که به قرار ذیل می باشند:

1- کتاب کار ریاضی

2- کتاب کار علوم جلد 1 و 2

3- کتاب حفظ آسان قرآن کریم

4- کتاب آموزش روخوانی قرآن

5- پیک نوروزي و …

طرح ملی رحله:

طرح ملی رحله حفظ شبانه روزی 4 جزء قرآن کریم در تعطیلات تابستان می باشد که مؤسسه قرآنی فرهنگی بیت الاحزان حضرت زهرا (سلام الله علیها) پس از برگزاری موفق 4 دوره از این طرح به صورت پراکنده، برای اولین بار در تابستان سال 1394 و با حمایت معاونت قرآن و عترت وزارت فرهنگی و ارشاد اسلامی، معاونت فرهنگی اجتماعی سازمان اوقاف و امور خیریه و اتحادیه تشکل های قرآن و عترت کشور در سطح گسترده ملی به مرحله اجرا در آورد و تا پایان سال 1403 حدود 21000 نفر در طرح شرکت کردند و در مجموع بیش از 11000 نفر از جوانان 14 تا 22 ساله حافظ 1 تا 4 جزء قرآن شدند.

فعالیت در بخش فرهنگی:

اثرگذاری اجتماعی  فعالیت های قرآنی و فرهنگی بیت الاحزان

اثرگذاری اجتماعی  فعالیت های قرآنی و فرهنگی بیت الاحزان حضرت زهرا^{(سلام الله علیها)} با مدیریت حجت الاسلام شاهسونی به گونه‌ای بوده است که موقوفات قرآنی در استهبان و روستاهای اطراف به سایر شهرستان‌ها و روستاها تسری پیدا نموده است. هم اکنون بیش از 30 مورد اهداء و وقف خانه، زمین و باغ به مؤسسه بیت الاحزان ثبت شده است. راه اندازی اولین مراکز شبانه روزی حفظ و تفسیر یکساله کل قرآن کریم برای اولین بار در جهان تشییع و حضور قرآن آموزان از 31 استان کشور و حتی چند کشور خارجی بیت الاحزان را به الگویی موفق در زمینه حفظ قرآن کریم تبدیل نموده است. تربیت بیش از 57 حافظ کل قرآن کریم و بیش از 700 حافظ اجزاء در روستای محمدآباد از توابع شهرستان استهبان در استان فارس و شهره شدن روستا به «قرآن آباد ایران» از سوی عموم مردم و جراید کشور و تربیت بیش از 280 حافظ کل قرآن در شهرستان استهبان توسط بیت الاحزان و نامگذاری رسمی استهبان به «شهرستان قرآنی استهبان» از سوی هیأت دولت در سال 1388 گوشه ای از اثرگذاری اجتماعی این فعالیت های قرآنی و فرهنگی بوده است.

راه اندازی دفاتر زیارتی در شعب مؤسسه بیت الاحزان و اعزام بیش از 3000 نفر از مردم و حافظان قرآن کریم به مشهد مقدس در سال نیز گوشه ای از کارآفرینی قرآنی و فعالیت فرهنگی بیت الاحزان می‌باشد.

اثبات الگوی توسعه از پایین به بالا برای اولین بار در کشور نیز توسط این مؤسسه مردم نهاد حائز اهمیت است. آغاز فعالیت هایی که در سال 1375 در یک روستا و یک خانه خشتی آغاز شد اواخر سال 1392 به کلانشهر تهران رسید

کارآفرینی برای بیش از 1000 حافظ و فعال قرآنی، حافظ کل قرآن کریم شدن دهها نابینا و معلول و ازدواج  بسیاری از حافظان و فعالان قرآنی در بیت الاحزان، نامگذاری خیابانی در شهر معزآباد جابری به نام«بیت الاحزان»، گسترش فعالیت های جهادی و فی سبیل الله و استقبال روز افزون جوانان جهت حضور در مدارس شبانه روزی حفظ تخصصی قرآن کریم همه و همه حکایت از اثرگذاری اجتماعی بالای بیت الاحزان در سطح جامعه داشته و دارد.

* عناوین و افتخارات مؤسسه :

– اهداء لوح تقدیر از سوی رئیس جمهور سابق، جناب آقاي احمدي نژاد به مدیرمسئول مؤسسه به عنوان «فعال برگزیده قرآنی» در سال 1386.

– دریافت لوح تقدیر از اتحادیه تشکل هاي قرآنی کشور در سال 1386 .

– کسب رتبه نخست کشوري و اهداء لوح تقدیر در حوزه آموزش قرآن کریم در سال هاي1387 و 1390 از سوی مرکز هماهنگی، توسعه و ترویج فعالیت هاي قرآنی کشور (معاونت قرآن و عترت) به مؤسسه.

– دریافت لوح تقدیر از اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس به دلیل حضور پررنگ در نمایشگاه قرآنی عروه الوثقی در سال 1387.

* کسب مقام هاي کشوري و بین المللی توسط حفاظ مؤسسه :

کسب دهها مقام در مسابقات حفظ استانی، کشوري و بین المللی توسط حافظان موسسه (خانم اعظم محمدی، خانم الهام حسین زاده، آقاي نوید رزمجو، آقاي عبدالمهدي برامسی مبرّا، آقاي سعید شاهرخی و آقای مجتبی فرد فانی و …).

* دوره های تربیت معلم قرآن کریم :

در مؤسسه دوره هاي مختلف تربیت معلم از جمله تربیت معلم حفظ، تربیت معلم مکتب النور، مفاهیم، تدبر در قرآن، روخوانی و … برگزار می گردد که هر ساله معلمان زیادي تحویل جامعه قرآنی کشور می دهد. همانطور که قبلا ذکر شد، در حال حاضر بیش از 600 معلم برای آموزش قرآن کریم که توسط موسسه تربیت شده اند در سایر شعب مشغول تدریس می باشند.

* برگزاری جشنواره های تجلیل از حافظان کل قرآن کریم :

به منظور تشویق و تجلیل از حافظان کل قرآن کریم که در طول یکسال موفق به حفظ کل قرآن کریم شده اند، تاکنون 21 دوره جشنواره فارغ التحفیظی تحت عنوان «جشنواره ملی جبرئیل امین»  برگزار شده است که با استقبال گسترده مواجه بوده تا جایی که در برخی دوره ها بیش از 7000 نفر در مراسم حاضر بوده اند. نکته جالب توجه برگزاری جشنواره های تجلیل از حافظان کل قرآن کریم توسط شعب بیت الاحزان در برخی از شهرستان ها در سال های اخیر می باشد.

* برگزاری مراسم اعیاد و شهادت ها:

برگزاری مراسم میلاد و شهادت اهل بیت (علیهم السلام) از جمله فعالیتهای فرهنگی مؤسسه است. مراسم شام غریبان حضرت زهرا ^{(سلام الله علیها)} در مرکز مدیریت بیت الاحزان یکی از پرشورترین این مراسم ها می باشد.

* مسابقات :

برگزاری مسابقات مختلف در رشته هاي حفظ کل قرآن کریم، مفاهیم، روخوانی، ترتیل و قرائت در طول سال که هم در شعب برگزار می شود و همچنین برگزاری سالانه مسابقات سراسری مؤسسه در سطوح مختلف حفظ و ترجمه و مفاهیم موجب پویایی و نشاط خاصی بین حافظان قرآن کریم این مؤسسه شده است.تاکنون 20 دوره این مسابقات برگزار شده است.

* دانشسرای علوم قرآن و حدیث باقرالعلوم (ع) (کسب مدرک کارشناسی علوم قرآن و حدیث از وزارت علوم):

حفاظ قرآن کریم پس از اتمام دوره حفظ با شرکت در دوره یکساله دانشسرای علوم قرآن و حدیث باقرالعلوم(ع) بیت الاحزان و سپس با شرکت در آزمون کارشناسی ارشد در رشته علوم قرآن و حدیث چنانچه امتیاز لازم را کسب نمایند از سوی وزارت علوم تحقیقات و فن آوری، مدرک کارشناسی علوم و قرآن حدیث دریافت نموده و می توانند در کلاس های کارشناسی ارشد این رشته شرکت نمایند. تاکنون حافظان زیادی در مؤسسه از این فرصت استفاده کرده و مدرک کارشناسی را دریافت کرده اند تا جایی که طی سال‌های گذشته یکی از حافظان کم سن و سال این مؤسسه موفق شد پس از کسب مدرک کارشناسی و شرکت در آزمون کارشناسی سال بعد رتبه 1 آزمون کارشناسی ارشد را کسب کرده و در سن 16 سالگی وارد دانشگاه شود.

* دفتر زیارتی :

از ديگر فعاليت هاي مؤسسه، راه اندازي دفتر زيارتي در مؤسسه مركزي مي باشد كه با هدف اصلي اعزام قرآن آموزان كم بضاعت به سفرها و اردوهاي زيارتي فرهنگي است. اين دفتر هر ساله در حدود 3000 نفر از قرآن آموزان و ديگر اقشار کم درآمد جامعه را با هزينه اي اندك به سفرهاي زيارتي مشهد مقدس و قم اعزام مي نمايد. همچنين يكي ديگر از فعاليت هاي دفتر زيارتي برگزاري اردوهاي زيارتي درون استاني مي باشد كه با هدف ايجاد تنوع، قرآن آموزان شعبه ها را به اردوهاي يك روزه و دو روزه به اماكن متبركه مانند بقعه امامزادگان اعزام مي نمايد. هم اکنون شهر مقدس مشهد پذیرای بیشترین زائر بیت الاحزان در بین شهرهای مذهبی کشور است.

* فروشگاه فرهنگی :

 فروشگاه عرضه محصولات فرهنگي كه در ساختمان مركزي مؤسسه قرار دارد، وظيفه تأمين وسايل فرهنگي و كتب مورد نياز شعب مؤسسه را برعهده دارد. اين فروشگاه با سفارش هر شعبه، اقلام مورد نیاز را براي آنها ارسال مي نمايد. تهيه و توزيع اقلامي همچون كتاب های اخلاقی، تاریخی، آموزشي، قرآن كريم، رحل، سجاده، توزيع نشريه نورالثقلين و … از جمله فعاليت هاي اين فروشگاه است كه در طي چندين سال فعاليت خود خدمات قابل توجهی به شعب هاي مؤسسه ارائه نموده است.

* حضور در نمایشگاه های قرآنی :

شركت در نمايشگاه هاي مختلف قرآني فرهنگي – از جمله نمایشگاه بین المللی قرآن کریم –  نيز يكي ديگر از فعاليت هاي فروشگاه است كه با حضور در اين نمايشگاه ها ، ضمن فروش وسايل و لوازم فرهنگي در آشنا نمودن مردم با مؤسسه نيز نقش به سزايي ايفا مي نمايد.   

*محمدآباد، قرآن آباد ایران :

روستای محمدآباد از توابع شهرستان استهبان در 180 كيلومتري شرق شيراز با داشتن 40 طلبه و روحانی، 57 حافظ کل قرآن کریم و 700 حافظ یک جزء به بالا به عنوان روستاي نمونه قرآني معرفی شده است.

افتخارات دیگر این روستا عبارتند از: راه اندازی نخستين مركز شبانه‌روزي حفظ و تفسير قرآن کریم كشور در اين روستا، تربیت 7 حافظ کل قرآن در یک خانواده و کسب مقام های استانی ، کشوری و بین المللی توسط حافظان قرآن آباد است.

همچنین زمین ها، باغ و مزارع کشاورزی موقوفه از سوی مردم این روستا به مؤسسه، باعث گسترش فعالیت های مؤسسه بیت الاحزان حضرت زهرا (س) شده است، به گونه ای که از برنامه های مؤسسه در قرآن آباد ایران ساخت حوزه علمیه سفیران هدایت و دانشگاه حفظ و تفسیر قرآن در آینده نزدیک است.

* شهرستان قرآنی استهبان:

بیت الاحزان با راه اندازی 14 شعبه در شهرستان استهبان و تربیت 280 حافظ کل قرآن کریم در سال 1388 از سوی هیات دولت رسما به شهرستان قرآنی استهبان تغییر نام پیدا کرد. در این شهرستان نیز 3 مرکز شبانه روزی حفظ و تفسیر یکساله کل قرآن کریم  هرساله میزبان قرآن آموزانی از سراسر کشور و کشورهای خارجی می باشد.

«و ءاخر دعوانا ان الحمد لله رب العالمین»

مؤسسه قرآنی فرهنگی بیت الاحزان حضرت زهرا (س) با هدف ترویج فرهنگ قرآن و اهل بیت (ع) در سطح جامعه و به خصوص مناطق محروم فعالیت‌های خود را از سال 1375 با همت جمعی از روحانیون دهستان خیر از توابع استهبان فارس آغاز کرد. اکنون پس از 20 سال تلاش، با تأسیس بیش از 165 شعبه در12 استان کشور و راه اندازی مدارس شبانه روزی حفظ قرآن کریم به یکی از مؤسسات مطرح قرآنی در سطح کشور تبدیل شده است. اما سؤالی وجود دارد که مؤسسه از ابتدای تأسیس با آن روبرو بوده است:
چرا بیت الاحزان؟
شاید اولین سؤالی که با شنیدن نام مؤسسه بیت الاحزان حضرت زهرا(س) به طور طبیعی در ذهن هر فردی شکل می‌گیرد این باشد که «چرا بیت الاحزان؟» اصلاً چه دلیلی دارد که از بین انواع اسامی زیبا و نشاط آور نامی به ظاهر حزن آور انتخاب گردیده است؟ در پاسخ به این پرسش ابتدا نگاهی خواهیم داشت به حوادث صدر اسلام و سپس تاریخچه و چگونگی شکل گیری بیت الاحزان را مختصری مرور خواهیم کرد و در نهایت پاسخ‌هایی به این سؤال رایج ارائه خواهد شد.
مقابله حضرت زهرا (س) با انحرافات صدر اسلام
بعد از رحلت حضرت رسول اکرم (ص) انحرافی در جامعه اسلامی شکل گرفت. در این بین تمامی تلاش امیرالمؤمنین (ع) و حضرت زهرا (س) بر این بود تا با اصلاح این انحراف، مسیر جامعه را به مسیر اصیل پیامبر گرامی اسلام (ص) برگردانند. اولین قدم در این راه عدم بیعت حضرت امیر المؤمنین (ع) با خلیفه دست نشانده بود تا جایی که جهت بیعت گرفتن از ایشان به زور متوسل شدند. گام بعدی در دفاع از حریم ولایت توسط حضرت زهرا(س) برداشته شد و ایشان با مراجعه به منزل مهاجرین و انصار بیعتشان در روز غدیر با حضرت علی (ع) را یادآوری می‌کردند. حضرت صدیقه طاهره (س) در اقدامی دیگر در حالی که در بستر بیماری بودند با برخورد قهرآمیز با خلفا و با یادآوری حدیث پیامبر(ص) _ هرکس فاطمه(س) را بیازارد مرا آزرده است و هرکس مرا بیازارد خدا را آزرده است_ نارضایتی خود را از وضع موجود اعلام و مبارزه‌ای خاموش را در اثبات حقانیت حضرت امیر المؤمنین (ع) ترتیب دادند.
اما شاید شاخص‌ترین روش مبارزه حضرت، گریه‌ و شیون ایشان در فراق رسول گرامی اسلام بود که سرآغاز تشکیل بیت الاحزان شد.
بیت الاحزان کجاست و چرا بدین نام خوانده می‌شود؟
مهمترین و معروفترین مصداق «بیت الاحزان» مکان یا مسجدی است در قبرستان بقیع مدینه، در جانب جنوبی قبر عباس بن عبدالمطلب که «بیت الحزن» نیز نامیده شده است . مطابق برخی گزارش‌ها پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) (سال ۱۱) و به دنبال تألّمات شدید روحی حضرت فاطمه (س) و نارضایتی از وضع موجود، امام علی (ع) مکانی را در قبرستان بقیع در ورودی مدینه برای ایشان ساختند تا در آن به عزاداری در ماتم و فراق پدر خود بنشینند. این مکان «بیت الاحزان» نامیده شد. ایشان روزها با دو فرزند خود حسنین (ع) به بیت الاحزان می‌رفتند و هنگام غروب امیرالمؤمنین(ع) ایشان را به خانه برمی‌گرداندند؛ پس از گذشت بیست و هفت روز از رحلت پدرشان، بر اثر شدت بیماری دیگر نتوانستند بدانجا بروند منابع عامه نیز به این مکان در بقیع اشاره کرده‌اند (مجلسی ، ج ۴۳، ص ۱۷۷ـ ۱۷۸؛ سپهر، ج ۴، ص ۷۱؛ مقرّم ، ص ۹۷). همچنین به اقامت حضرت فاطمه (س) پس از وفات پدرشان در بیت الاحزان واقع در بقیع تصریح شده است گذشته از این، احتمال دارد که قبر حضرت فاطمه(س) در بیت الاحزان باشد، بیت الاحزان را پس از مسجدالنبی و قبرستان بقیع سومین مکان محتمل دفن ایشان ذکر کرده‌اند (خلیلی ، ص ۲۸۴ـ۲۸۵؛ سخاوی ، ج ۱، ص ۴۱).
هدف از شکل گیری بیت الاحزان چه بود؟
یکی از مهم ترین اهداف این اقدام حضرت (س) را می‌توان جلوگیری از فراموشی این انحراف تاریخی و غصب جایگاه ولایت حضرت امیر المؤمنین (ع) در اذهان حقیقت جوی مسلمانان طول تاریخ عنوان کرد. در واقع اولین سؤالی که ذهن هر زائر مسلمانی را در بازدید از بقیع به خود جلب می‌کند این خواهد بود که قبر دختر پیامبر گرامی اسلام کجاست؟ و پس از آن ذهن‌ها متوجه تنها یادگار آن حضرت یعنی بیت الاحزان خواهد شد و با کاوش در زمینه شکل گیری این مکان، به تدریج زمینه تصحیح تفکرات و رویه‌های ناصحیح منجر به این امر فراهم خواهد شد. اما چه شد که این امر محقق نشد؟
یوم الهدم و پاک کردن صورت مسئله
در هشتم شوال سال 1344 هجري قمري پس از اشغال مکه، وهابيان به سرکردگي عبدالعزيز بن سعود روي به مدينه آوردند و پس از محاصره و جنگ با مدافعان شهر، سرانجام آن را اشغال نموده، مأمورين عثماني را بيرون کردند و به تخريب بنای بیت الاحزان، قبور ائمه بقيع و ديگر قبور پرداختند. ضريح فولادي ائمه بقيع را که در اصفهان ساخته شده بود و روي قبور حضرات معصومين امام مجتبي ، امام سجاد ، امام باقر و امام صادق (ع) قرار داشت را از جا در آورده و بردند.
اين قطره‌اي كوچك از مرداب اعتقادات و عملكرد وهابيان در طول اين ساليان است. در طول اين دوران دانشمندان زيادي چه شيعه و چه سني به نقد عقايد وهابيت دست زده‌اند و به شبهات گوناگون آنان پاسخ داده‌اند. يكي از شبهات آنان مسأله‌ي بناء بر قبور است. آن‌ها ساختن بنا اعم از مسجد يا غير آن را بر قبر حرام مي‌دانند. اما این شبهه مانند عقاید آن‌ها پوچ و بی پشتوانه است. نخست آنكه: اين شبهه‌ي آنان را صريح آيه‌ي 21 سوره كهف دفع مي‌نمايد، جایی كه درخصوص ماجراي اصحاب كهف از قول مومناني كه مي‌خواستند ياد اصحاب كهف را گرامي دارند مي فرمايد: «لَنَتَّخِذَنَّ عَلَيْهِم مَّسْجِدًا» (بي ترديد بر روي قبور آنان مسجدي بنا مي‌كنيم) پس بنای قبر از نظر قرآن اشکالی ندارد دوم آنكه: قرآن کریم در آيهٴ 84 سوره توبه خطاب به پیامبر در مورد منافقین می‌فرماید: «وَلاَ تُصَلِّ عَلَي أَحَدٍ مِنْهُم مَاتَ أَبَداً وَلاَتَقُمْ عَلَي قَبْرِهِ» (نه نماز ميت كه واجب است براي اينها رواست، نه طلب مغفرت كه مستحب است براي اينها سزاست چراکه آنها به خدا و رسولش کافر شدند و با همان حالت کفر مردند). از اين بيان كه خداوند به پيغمبر (ص) فرمود بر جنازهٴ منافق نماز نخوان معلوم مي‌شود كه كار رسمي پيغمبر اين بود كه بر جنازهٴ مؤمنين نماز مي‌خواندند، و از اينكه فرمود بر قبر اين‌ها طلب مغفرت نكن، آنجا اقامه نكن و نايست معلوم مي‌شود نسبت به مؤمنين اين كار را مي‌كردند و روا بود. بنابراين اگر كسي از وهابيت و دیگران نقدي بكنند كه نسبت به قبر، زيارت قبور و دعا براي آنها مشكل دارد اين مطابق با قرآن كريم نيست بلكه صريحاً مخالف قرآن كريم است و به بیانی می‌توان گفت با این استدلال‌های پوچ قصد دور کردن اذهان از علت شکل گیری بنای بیت الاحزان و انحراف تاریخی را داشته‌اند.
به راستي قومي كه در تاريخ نه چندان طولاني خود، چنان كه از زبان مورخين خودشان شنيديم قرآن‌ها را در خيابان‌ها لگد مال ساختند و در قتل عام پيروان علي عليه السلام و ساير خلفا فرقي نگذاشتند و مجد خود را در غارت و قتل جستجو مي‌كردند، شايستگي اين را دارند كه مخاطب يك استدلال قرآني و يا حتي تاريخي قرار گيرند؟!
حال می‌توانیم به سؤالی که در ابتدای این نوشتار مطرح شد این گونه پاسخ گوییم:
چرا بیت الاحزان؟
ما با حضرت زهرا(س) پیمان بسته‌ایم تاجایی که درتوانمان است به یاد بیت الاحزان آن حضرت بیت الاحزان‌های بیشماری درسراسر دنیا بنا کنیم و قرآن را از این خانه ولایت گسترش دهیم، تا هم این نام فراموش شده را احیا کنیم – که در درون خود مفاهیم تولی و تبری را توأمان گنجانده است_ همچنین پیوند بین دو یادگار پیامبر (قرآن و عترت) را بیش از پیش محقق سازیم. به امید روزی که با ظهور مهدی فاطمه (عج) بیت الاحزان به بیت السرور و بیت الانوارحضرت زهرا (س) تبدیل شود.
حزن ممدوح، حزن مذموم
بسیاری در نام‌گذاری واژه «بیت الاحزان» خرده می‌گیرند که حزن و اندوه بار منفی دارد و چیز مذمومی است. اما در روایات ائمه حزن به طور مطلق مذموم نیست و در واقع دو نوع حزن ممدوح و مذموم داریم که مراد این نام گذاری حزن ممدوح بوده است.
مثلاً در روایاتی از امام صادق و امام علی (ع) در بیان صفات شیعیان نقل شده است که «یفرحون بفرحنا و یحزنون لحزننا» یعنی در شادی ما شاد و در اندوه ما اندوهناک هستند. مصداق این امر در ماه محرم و صفر بیشتر قابل لمس است. جایی که در مجالس عزای حضرت سید الشهدا(ع) شاهد نوعی احساس نشاط معنوی پس از گریه و عزاداری در رثای آن حضرت هستیم که بیانگر نوعی حزن ممدوح است.