 |
در آموزه های دینی اسلام تأکید زیادی نسبت به احترام به پدر و مادر شده است و اهمیت این مطلب به اندازه ای است که خداوند تبارک و تعالی در سوره مبارکه اسراء آیه 23 نیکی به والدین را در کنار عبادت خود قرار داده است «وَ قَضى رَبُّكَ أَلاَّ تَعْبُدُوا إِلاَّ إِيَّاهُ وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْسانا».
در رابطه با احترام والدین، اینکه احترام کدام یک مقدم بر دیگری است، در آیه 14 سوره مبارکه لقمان و آیه 15 سوره مبارکه احقاف پس از سفارش به نیکی در حق والدین و ذکر تشکر از والدین، نام مادر و سختیهای حمل جنین کودکان را که نه ماه طول می کشد، صریحاً ذکر می کند.
درمیان سخنان معصومین (علیهم السلام) نیز روایاتی به چشم می خورد که از مجموع این روایات می توان چنین نتیجه گرفت که احترام به مادر، بر احترام به پدر، مقدم است و از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد.
شایان ذکر است که این روایات اهمیت و تأکید احترام مادر را می رساند و هرگز نباید تصور شود که احترام به پدر اهمیت ندارد خیر، بلکه آن هم اهمیت خاص خود را دارا می باشد.
برخی از روایات اهمیت احترام به مادر
در گتاب شریف جامع احادیث شیعه ج26 مرحوم آیت الله بروجردی بابی را با عنوان وجوب نیکی به والدین ذکر کرده که برخی از این روایات را ذیلاً ذکر می کنیم:
1- از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) سوال شد«حقّ پدر چيست؟ حضرت فرمود: اينكه تا زنده است از او اطاعت كنى. سؤال شد: حقّ مادر چيست؟ حضرت فرمود: هيهات هيهات (بلند است بلند است) اگر فرد به اندازه عدد ريگ بيابان ريگ زار و به اندازه قطرههاى باران در همه عمر دنيا در برابر مادرش بايستد (و خدمتكارى كند) اين معادل يك روز باردارى مادر و حمل فرزند در شكم نمىشود.»
2- امام باقر (عليه السلام) فرمود: «موسى بن عمران گفت: اى پروردگار من! به من سفارشى كن. خداوند فرمود: تو را به خودم سفارش مىكنم. موسى گفت: (باز) به من سفارشى كن. خداوند فرمود: تو را به خودم سفارش مىكنم. (سه بار) موسى گفت: اى پروردگار من! به من سفارش كن، خداوند فرمود: تو را به مادرت سفارش مىكنم. موسى گفت: اى پروردگار من! به من سفارش كن. خداوند فرمود: تو را به مادرت سفارش مىكنم. موسى گفت: اى پروردگار من! به من سفارش كن. خداوند فرمود: تو را به پدرت سفارش مىكنم. حضرت فرمود: روى همين جهت است كه گفته مىشود كه براى مادر دو سوّم و براى پدر يك سوّم است.»
3- راوى گويد: «به پيامبر صلى الله عليه و آله گفتم: اى رسول خدا! به چه كسى نيكى كنم؟ حضرت فرمود: به مادرت. گفتم: پس از آن به چه كسى؟ حضرت فرمود: سپس به مادرت. گفتم: سپس به چه كسى؟
حضرت فرمود: سپس مادرت. گفتم: سپس چه كسى؟ حضرت فرمود: پدرت و سپس به نزديكان به ترتيب نزديكىشان.»
4- امام صادق عليه السلام فرمود: «مردى خدمت پيامبر صلى الله عليه و آله آمد و گفت: اى رسول خدا! به چه كسى نيكى كنم؟ حضرت فرمود: به مادرت. او گفت: پس از آن به چه كسى؟ حضرت فرمود: به مادرت. او گفت: سپس به چه كسى؟ حضرت فرمود: به مادرت. او گفت: پس از آن به چه كسى؟ حضرت فرمود: به پدرت.»
امام سجاد (علیه السلام) نیز در کتاب شریف رساله حقق می فرماید: حق مادر اين است كه بدانى جايى ترا (نگه داشته و) جابجا كرده (رحم) كه هيچ كس ديگرى را در آنجا حمل نكند، ميوهاى از دلش به تو خورانده كه هيچ كس به ديگرى نخوراند. گوش، چشم، دست، پا، مو، پوست و (خلاصه) همه اعضايش را با شادمانى و خرمى و مراقبت، سپر جان تو ساخته. همه ناملايمات، دردها، سختيها و غصههاى دوران حمل را بجان خريده، تا آنگاه كه دست قدرت (پروردگار) ترا (از تنگناى رحم) به پهنه زمين آورده. مادر دلخوش بوده ترا سير كند و خود گرسنه ماند، ترا بپوشاند و خود برهنه باشد، و ترا سيراب كند و خود تشنه ماند، بر تو سايه افكند و خود در آفتاب بسر برد، سختى كشد و ترا بناز پرورد، بيدار ماند و ترا به خواب نوشين كند، اندرون او ظرف وجود تو بوده. دامنش آرامگاه، پستانش مشك آب و جانش سپر بلايت، گرم و سرد جهان را بخاطر تو بجان خريده، تو بايد به همين اندازه از او تشكر كنى، و اين حقشناسى را جز به يارى و توفيق خدا نتوانى.
مضمون این روایات به قدری واضح است که نیاز به توضیح و تفسیر ندارد و هر انسان عاقلی با اندک تأمل، می تواند اهمیت مطلب را متوجه شود.