گاهی اوقات مشکلات از هر طرف رو به سوی ما می آورد و در فشار و تنگنا قرار می گیریم، لذا این سوال برای انسان پیش می آید که مگر خداوند وعده نصرت و یاری به بندگان خود را نداده است، پس چرا باید این همه سختی و مشقت را تحمّل کنیم؟
پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) می فرماید: «حفّت الجنّة بالمکاره و حفّت النّار بالشّهوات» (1) بهشت با سختی ها پیچیده شده و جهنم با خوشیها و امیال نفسانی. یعنی وارد شدن به بهشت به این راحتی نیست؛ نمی شود انسان در زندگی دنبال خواسته ها و آرزوهای نفسانی و هوا و هوس خود باشد و دنبال راحتی باشد و در آخرت نیز بدون حساب و کتاب و به راحتی وارد بهشت شود.
خداوند نیز در قرآن کریم تصریح نموده همان بلاها، آزمایش ها و سختی ها و مشقت هایی که بر سر دیگر امت ها آمده بر سر شما نیز خواهد آمد، اما در کنار این سختی ها، وعده های الهی نیز محقق خواهد شد و خداوند، بنده های خود را بدون یار و یاور رها نخواهد کرد؛ در این نوشته قسمتی از تفسیر آیه 214 سوره مبارکه بقره را که بیانگر همین مطلب است، یادآور می شویم:
«أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَ لَمَّا يَأْتِكُمْ مَثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ مَسَّتْهُمُ الْبَأْساءُ وَ الضَّرَّاءُ وَ زُلْزِلُوا حَتَّى يَقُولَ الرَّسُولُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ مَتى نَصْرُ اللَّهِ أَلا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِيبٌ»(2)
آيا گمان كرديد داخل بهشت مى شويد و حال آنكه هنوز مانند آنچه بر پیشينيان شما گذشت به شما نرسيده است؟! آنان گرفتار تنگدستى و ناخوشى شده و چنان زير و رو شدند كه پيامبر و افرادى كه ايمان آورده و همراه او بودند، گفتند: يارى خدا چه وقت خواهد بود؟ آگاه باشيد كه يارى خداوند نزديك است.
آيه فوق به يكى از سنن الهى كه در همه اقوام جارى بوده است اشاره مى كند و به مؤمنان در همه قرون و اعصار هشدار مى دهد كه براى پيروزى و موفقيت و نايل شدن به مواهب بهشتى، بايد به استقبال مشكلات بروند و فداكارى كنند و در حقيقت، اين مشكلات آزمونى است كه مؤمنان را پرورش مى دهد و صاحبان ايمان راستين را از متظاهران به ايمان، آشكار مى سازد.
تعبير به «الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ» (كسانى كه پيش از شما بودند) به مسلمانان مى گويد: اين تنها شما نيستيد كه گرفتار انواع مشكلات از سوى دشمنان در تنگناهاى زندگى شده ايد، بلكه اقوام پيشين نيز، گرفتار همين مشكلات و شدائد بوده اند تا آنجا كه گاهى كارد به استخوانشان مى رسيد و فرياد استغاثه آنها بلند مى شد.
اصولا رمز تكامل و ترقى انسانها همين است، افراد و امتها بايد در كوره هاى سخت حوادث قرار بگيرند، و همچون فولاد آبديده شوند، استعدادهاى درونى آنها شكوفا گردد، و ايمانشان به خدا قويتر شود ضمنا افراد لايق و مقاوم و با ايمان، از افراد نالايق شناخته شوند و صفوفشان از هم جدا گردد. (3)
«خبّاب بن اَرَتّ» كه از مجاهدان راستين صدر اسلام بود مى گويد: خدمت پيامبر (صلی الله علیه و آله) از آزار مشركان شكايت كردم فرمود: امتهايى كه پيش از شما بودند با انواع بلاها شكنجه مى شدند، ولى اين امر هرگز آنها را از دينشان منصرف نمى كرد تا آنجا كه اره بر سر بعضى از آنها مى گذاردند و آنها را به دو پاره تقسيم مى كردند … به خدا سوگند كه برنامه دين خدا كامل مى شود و به پيروزى مى رسد تا آنجا كه يك نفر سوار، فاصله ميان صنعاء و حضرموت (و بيابانهاى مخوف عربستان را) طى مى كند، و از هيچ چيز جز خدا نمى ترسد … ولى شما عجله مى كنيد. (4)
پس می توان گفت، باید در سختی ها صبر داشته باشیم، بردباری به خرج دهیم، عجله و قضاوت های عجولانه و جزع و فزع را کنار گذاشته و در پی انجام تکالیف و وظیفه خود باشیم تا نصرت الهی شامل حال ما بشود.
پی نوشت ها:
1- بحار الأنوار جلد 67 صفحه 78
2- سوره بقره آیه 214
3- تفسیر نمونه جلد 2 صفحه 124
4- الدر المنثور، جلد 1 صفحه 243 و تفسير كبير جلد 6 صفحه 20